Essentiële oliën (etherische oliën): waarvoor u ze gebruikt en hoe

Essentiële oliën zijn geconcentreerde geurstoffen, gewonnen door stoomdestillatie van een plantendeel of, bij citrusschil, door koude persing van de schil; in het Nederlands heten ze ook etherische oliën. Op het etiket van elke etherische olie van Aza Natural staat één ingrediënt met de botanische naam en meestal het plantendeel, zoals Lavandula angustifolia Flower Oil of Citrus Sinensis Peel Oil Expressed, in een flesje van bruin glas van 10 of 30 ml. Een etherische olie is geen vette olie: ze vervliegt, laat op papier geen vetvlek achter en wordt per druppel gebruikt, in een verdamper of verdund in een draagolie, en nooit puur op de huid en nooit ingenomen. Deze pagina zegt wat een etherische olie is, hoe u haar verdunt, voor wie ze niet is en hoe u haar bewaart; de regels per soort staan op de productpagina van elke olie.

De meeste bezoekers komen hier met de zoekvraag ‘waarvoor gebruik je essentiële oliën en hoe gebruik je essentiële oliën’. Die twee vragen beantwoorden wij hieronder met de vaste hoeveelheden in druppels, theelepels en eetlepels die op al onze productpagina’s van etherische oliën gelden. Over een werking van een etherische olie op de huid, het lichaam of het gemoed, ook via de verdamper, doen wij geen uitspraak: een etherische olie is een geurstof en geen geneesmiddel, en een geur beschrijven mag, wat hij zou doen niet. De vorige versie van deze pagina gaf een kom heet water met een handdoek over het hoofd, pure druppels op de polsen en de slapen, vijf tot tien druppels in bad en kompressen tegen klachten; niets daarvan staat er nog, en onderaan leest u waarom.

Wat een etherische olie is, en wat niet

Bij stoomdestillatie gaat stoom door plantmateriaal, bloemen, blad, hout, hars of zaad, en neemt de vluchtige stoffen mee; na het afkoelen drijft de etherische olie op het water en wordt afgeschept. Bij citrusvruchten wordt de olie uit de schil geperst, zonder stoom, en dat staat dan op het etiket als Peel Oil of Peel Oil Expressed. Het water dat bij de destillatie overblijft, is het hydrosol, een heel ander product: mild, waterdun en onverdund op een watje te gebruiken, terwijl de olie geconcentreerd is en altijd verdund wordt. Een etherische olie is ook geen draagolie: jojoba olie, zoete amandelolie en de andere plantaardige oliën zijn vette oliën uit zaad of pit, en juist die gebruikt u om een etherische olie in te verdunnen. En een parfumolie of geurolie uit de hobbywinkel is meestal een synthetisch mengsel; wat in onze flesjes zit, is de ene plant van het etiket.

Wat op het etiket van een etherische olie staat, en wat niet

Ingrediënt: één regel met de botanische naam en meestal het plantendeel, zoals Mentha Piperita Oil, Melaleuca Alternifolia Leaf Oil of Pelargonium Graveolens Flower Oil; die regel staat letterlijk op elke productpagina.
Inhoud: 10 ml of 30 ml in bruin glas; een druppel is ongeveer 0,05 ml, dus een flesje van 10 ml is ongeveer tweehonderd druppels.
Gevaarsymbool: de etiketten dragen een gevaarsymbool, zoals voor een geconcentreerde geurstof hoort; daarom nooit puur op de huid, buiten bereik van kinderen en niet in de ogen.
Wat er niet op staat: geen herkomstland, geen houdbaarheidstermijn, geen analyse van bestanddelen en geen keurmerk; wat het etiket niet zegt, vullen wij op de productpagina niet in.
Gebruik: de etiketten noemen bad en massageolie in één regel; de hoeveelheden daarbij staan hieronder en op elke productpagina, in druppels.

Waarvoor gebruik je essentiële oliën?

Etherische oliën worden gekocht om de geur: voor de verdamper, voor een geursteen of zakdoek, verdund in een draagolie voor een massage of een huidolie, en als geur in een eigen crème, zeep of shampoo. Dit zijn de toepassingen waar de vragen over gaan, met de hoeveelheid die erbij hoort.

Verdamper. Drie tot vijf druppels op het water van een verdamper met vernevelaar, een half uur tot een uur, in een kamer die u kunt luchten; bij een zware geur als ylang-ylang twee of drie druppels.
Geursteen of zakdoek. Eén druppel op een geursteen van ongeglazuurd aardewerk of op een papieren zakdoek; de geur vervliegt in een paar uur.
Huidolie. Hoogstens één procent: één druppel etherische olie op een theelepel van 5 ml draagolie, voor het gezicht de helft, dus één druppel op twee theelepels.
Massageolie. Drie druppels door een eetlepel van 15 ml draagolie, en één of twee eetlepels per massage voor armen, benen, schouders of rug.
Eigen crème, zeep of shampoo. Onder één procent van het geheel; voor een shampoo van 100 ml hoogstens vijf druppels, geschud voor gebruik.

Hoe gebruik je essentiële oliën?

Essentiële oliën in de verdamper

Vul de verdamper met kraanwater tot de streep, druppel drie tot vijf druppels van één olie op het water en zet hem aan; laat hem een half uur tot een uur lopen, niet de hele dag, en lucht de kamer daarna. Wie mengt, houdt het totaal op drie tot vijf druppels: bijvoorbeeld twee druppels lavendel etherische olie, bloemig en zoet, met twee druppels sinaasappel olie, zoet en fruitig. Zet de verdamper niet aan in een kamer waar een kind onder de zes, een zwangere vrouw of een kat verblijft zonder eerst met arts, apotheker of dierenarts te overleggen; katten breken een aantal geurstoffen slecht af. Een verdamper met vernevelaar verwarmt de olie niet; een brander met een waxinelichtje wel, en dan verandert de geur.

Essentiële oliën verdunnen in een draagolie

Op de huid gaat een etherische olie altijd verdund in een draagolie, en voor thuis is één procent de bovengrens: één druppel etherische olie op een theelepel van 5 ml jojoba olie of zoete amandelolie, drie druppels op een eetlepel van 15 ml, zes druppels op een flesje van 30 ml. Voor het gezicht neemt u de helft, dus één druppel op twee theelepels. Roer of schud, en doe eerst één druppel van het mengsel op de binnenkant van uw pols; wacht een dag, en gebruik het mengsel niet als de plek rood wordt of prikt. Onverdund komt de olie nooit op de huid, ook niet als één druppeltje op een klein plekje, en nooit op slijmvliezen of in de buurt van de ogen. Alle basisoliën staan in de collectie draagoliën.

Essentiële oliën in een eigen crème, zeep of shampoo

Ook in een eigen recept blijft het aandeel etherische olie onder één procent van het totale gewicht: tien druppels, ongeveer 0,5 ml, op 50 gram crème of zeep is al één procent. In een shampoo van 100 ml gaan hoogstens vijf druppels, en omdat olie niet oplost in water schudt u de fles voor elk gebruik. In een spray op waterbasis of in een hydrosol gaat geen etherische olie: de druppels blijven bovenop drijven en komen onverdund op de huid of in de ogen. Bad is geen vaste gebruiksvorm: alleen bij oliën waarvan de productpagina bad noemt, en dan hoogstens drie druppels die u eerst door een eetlepel draagolie of melk mengt, nooit los op het water.

Welke etherische olie voor wie begint

Wie voor het eerst een etherische olie koopt, begint het best met één fles van 10 ml en de verdamper. Lavendel etherische olie ruikt bloemig, zoet en rond met een lichte kruidige rand; sinaasappel olie zoet en fruitig, van alle citrusgeuren de vriendelijkste; citroen olie scherp en fris; geranium olie bloemig met een rozenaccent; ylang ylang olie zwaar, zoet en bloemig, met twee of drie druppels in de verdamper genoeg; pepermunt olie heeft een zoete, frisse muntgeur en tea tree olie een houtige, scherp-kruidige, kamferachtige geur. Alle geuren staan in de collectie etherische oliën.

Elke productpagina noemt de etiketregel, de druppels per toepassing, de geurallergenen van de soort en de regels die voor die ene olie strenger zijn dan de algemene: pepermunt olie gaat bijvoorbeeld niet op de huid van kinderen onder zes, en sinaasappel en citroen zijn geperste schiloliën met een zonregel. Lees die pagina dus voordat u een olie voor het eerst op de huid gebruikt.

Geperste schiloliën en de zon

Sinaasappel olie, citroen olie en de andere oliën met Peel Oil op het etiket zijn uit de schil geperst, en voor die groep geldt een vaste regel: na gebruik op de huid twaalf uur niet in de zon en niet onder de zonnebank, ook niet na een bad met zo een olie. In de verdamper speelt dat niet, want dan komt de olie niet op de huid. Die regel staat als feit op de productpagina van elke schilolie; welke stoffen erachter zitten, zegt het etiket niet en vullen wij niet in.

Voor wie etherische oliën niet of alleen na overleg zijn

Bent u zwanger of geeft u borstvoeding, heeft u astma, of is de olie bedoeld voor een kind onder de zes of voor een ruimte waar zo een kind verblijft, gebruik haar dan alleen na overleg met uw arts of apotheker; sommige oliën, zoals pepermunt en wintergroen, hebben op hun productpagina een strengere regel, en die gaat voor. Voor huisdieren overlegt u met de dierenarts: breng een etherische olie nooit aan op de vacht of huid van een dier en zet de verdamper niet aan in een ruimte waar een kat verblijft. Een etherische olie is uitsluitend voor uitwendig gebruik en wordt nooit ingenomen, ook niet één druppel in water, thee of honing; wat wij op internet daarover lezen, nemen wij niet over. Komt er olie in het oog, spoel dan langdurig met lauw water en bel uw arts; is er olie ingeslikt, bel dan direct uw arts of het vergiftigingencentrum en laat niet braken.

Geurallergenen in etherische oliën

Een etherische olie bestaat uit tientallen geurstoffen, en een deel daarvan staat op de Europese lijst van geurallergenen die apart op een etiket moeten worden vermeld zodra een cosmetisch product ze boven een grens bevat; in de soort lavendel komen bijvoorbeeld linalool en geraniol voor, in de citrussoorten limoneen en citral. Welke stoffen in welke soort voorkomen, zonder gehalte, staat op onze pagina allergenen in etherische oliën en per olie op de productpagina; een analysecertificaat van de partij is er niet, dus wij beloven niets over gehaltes. Wie op een van die stoffen reageert, kiest een olie waarin ze niet voorkomen of gebruikt geen etherische olie op de huid. De volledige veiligheidsregels staan op onze pagina veiligheid van etherische oliën.

Hoe u etherische oliën bewaart

Koel, donker en goed gesloten, in het bruine flesje waarin ze geleverd worden, en buiten bereik van kinderen. Een etherische olie verandert aan de lucht: een geopende, halfvolle fles ruikt na verloop van tijd anders en prikkelt de huid sterker dan een verse, en dat geldt het sterkst voor de citrusoliën en voor tea tree olie. Zet de dop daarom meteen terug, koop een fles van 10 ml als u weinig gebruikt, en maak een geopende fles binnen het jaar op; het etiket noemt geen termijn, dus dat is een vuistregel en geen garantie. Een olie die dik of troebel is geworden of anders ruikt dan toen u haar kocht, gebruikt u niet meer op de huid; in de verdamper kan ze nog, als de geur u nog bevalt.

Waarom de kom heet water, de druppels op de slapen en het bad met tien druppels weg zijn

De vorige versie van deze pagina gaf een kom heet water met een handdoek over het hoofd, pure druppels op de polsen, achter de oren en op de slapen, vijf tot tien druppels los in een bad, en kompressen met vijf tot tien druppels tegen klachten. Niets daarvan staat er nog: een etherische olie gaat nooit puur op de huid, ook niet op de polsen of de slapen; vijf tot tien druppels los in bad drijven op het water en komen onverdund op de huid; een kom heet water met een handdoek erover is geen gebruiksvorm die wij aanraden, want de geconcentreerde damp komt onverdund bij ogen en slijmvliezen; en wat de oude tekst over klachten en het gemoed zei, steunt op geen etiket en staat hier niet meer. Wat er wel staat, zijn de hoeveelheden die op al onze productpagina’s van etherische oliën gelden.

Waar u op let bij elke etherische olie

Uitsluitend voor uitwendig gebruik, nooit puur, nooit innemen. Op de huid hoogstens één procent, één druppel per theelepel draagolie, en eerst één druppel van het mengsel op de binnenkant van uw pols met een dag wachten. Niet in de ogen, niet op slijmvliezen, niet op een beschadigde huid. Bij zwangerschap, borstvoeding, astma, kinderen onder zes en huisdieren alleen na overleg met arts, apotheker of dierenarts. Na een geperste schilolie op de huid twaalf uur uit de zon. Koel, donker, dop erop, buiten bereik van kinderen. Reageert uw huid, stop dan en overleg met uw arts.

Veelgestelde vragen over essentiële oliën

Is een essentiële olie hetzelfde als een etherische olie?

Ja. Essentiële olie is de vertaling van het Engelse essential oil en het Franse huile essentielle; etherische olie is het gebruikelijke Nederlandse woord voor dezelfde geconcentreerde geurstof, gewonnen door stoomdestillatie of koude persing. Op onze productpagina’s staat etherische olie, in het webadres van deze pagina essentiële oliën.

Mag een essentiële olie puur op de huid, bijvoorbeeld op de polsen?

Nee. Een etherische olie gaat nooit puur op de huid, ook niet één druppel op een klein plekje: verdun haar in een draagolie tot hoogstens één procent, één druppel per theelepel van 5 ml jojoba olie of zoete amandelolie, en doe eerst de test op de binnenkant van uw pols met het verdunde mengsel.

Mag ik een essentiële olie innemen, in water of thee?

Nee. Een etherische olie van Aza Natural wordt nooit ingenomen, ook niet één druppel in water, thee of honing; het etiket draagt een gevaarsymbool en de olie is een geconcentreerde geurstof en geen levensmiddel. Is er olie ingeslikt, bel dan direct uw arts of het vergiftigingencentrum.

Hoeveel druppels essentiële olie gaan er in een verdamper?

Drie tot vijf druppels op het water van een verdamper met vernevelaar, een half uur tot een uur, in een kamer die u kunt luchten; bij een zware geur als ylang ylang olie twee of drie druppels. Niet in een kamer waar een kind onder de zes, een zwangere vrouw of een kat verblijft zonder overleg met arts, apotheker of dierenarts.

Wat is het verschil tussen een essentiële olie en een hydrosol?

Het zijn de twee producten van één stoomdestillatie: de olie is de geconcentreerde, geurende fractie die op het water drijft, het hydrosol is het water eronder met een heel klein aandeel van de olie erin. De olie gaat nooit puur op de huid en hoogstens één druppel per theelepel draagolie; een hydrosol gaat onverdund op een watje over het gezicht. Alle plantenwaters staan in de collectie hydrosolen.

Welke draagolie kies ik om een essentiële olie te verdunnen?

Voor een huidolie of massageolie is jojoba olie of zoete amandelolie de gewone keuze: dun, weinig geur, en op de meeste huid prettig; wie op noten reageert, neemt jojoba olie, want zoete amandel is een noot. De verhouding blijft dezelfde bij elke draagolie: één druppel etherische olie per theelepel van 5 ml, drie per eetlepel van 15 ml.