Herkomst en extractie van etherische olie

Vrijwel iedere plant produceert etherische olie, maar vaak in zeer kleine hoeveelheden. Meestal bevat plantmateriaal slechts 0,5 tot 1% winbare etherische olie. Voor enkele milliliters olie zijn daarom vaak vele kilo’s planten nodig.

Extractie uitgelegd

Etherische oliën worden verkregen via extractie: een scheikundig proces waarbij biologisch actieve stoffen uit plantmateriaal worden gescheiden. Een eenvoudig voorbeeld van extractie is het zetten van koffie.

Stoomdestillatie: de meest gebruikte methode

De meeste etherische oliën worden geproduceerd via stoomdestillatie, een methode die al sinds de middeleeuwen wordt toegepast.

Hierbij wordt hete waterdamp door plantmateriaal geleid. De geur- en werkzame stoffen verdampen mee, condenseren daarna en scheiden zich van het water.

Hydrosolen (hydrolaten)

Het geurige water dat na destillatie overblijft heet een hydrosol of hydrolaat, zoals rozenwater, lavendelwater of jasmijnwater. Hydrosolen zijn milder en kunnen onverdund worden gebruikt.

Bekijk alle hydrosolen »
Extra informatie over hydrosolen »

Gebruik van etherische oliën

Etherische oliën worden gebruikt voor geurbeleving, ontspanning, verzorging, welzijn en in sommige gevallen ondersteuning van het lichaam. Wettelijk gezien mogen niet alle toepassingen worden geclaimd.

Aromatherapie

Aromatherapie is een alternatieve behandelmethode waarbij geur invloed uitoefent op lichaam en geest. Verschillende stromingen gebruiken etherische oliën via geur, massage of verdamping.

Inname van etherische olie wordt afgeraden.

Verdamping en diffusie

Warme verdamping

Bij een aromalamp of verdamper met waxinelichtje wordt de olie licht verwarmd en verspreidt de geur zich via verdamping. Gebruik 5–6 druppels etherische olie per schaaltje water.

Koude diffusie

Bij koude of ultrasone diffusie wordt de olie zonder verhitting verspreid, bijvoorbeeld met geurstenen, geurstokjes of ultrasone diffusers.

Meer over ultrasone diffusers »

Praktische toepassingen

Bad, sauna en stomen

• Bad: 10–15 druppels mengen met 50–100 ml badolie
• Sauna: 2–4 druppels per liter water, nooit puur
• Stomen: enkele druppels in heet water (niet voor kinderen)

Op de huid

Meng 10–15 druppels etherische olie met 50 ml draagolie. Gebruik pure etherische olie op de huid alleen met uiterste voorzichtigheid.

Veiligheid, allergieën en fototoxiciteit

Etherische oliën zijn sterk geconcentreerd en kunnen bij verkeerd gebruik huidirritatie, allergische reacties of verbranding veroorzaken.

Sommige oliën zijn fototoxisch, vooral citrusoliën. Vermijd zonlicht tot 24 uur na huidgebruik.

Overzicht allergenen in etherische oliën »

Kinderen, huisdieren en milieu

Gebruik etherische oliën niet op de huid van kinderen of huisdieren. Bij inslikken of grote blootstelling: altijd medische hulp inschakelen.

Gooi nooit grote hoeveelheden etherische olie in het riool. Lever restanten in bij de milieustraat.

Kwaliteit, zuiverheid en wetgeving

Een echte etherische olie bestaat uitsluitend uit plantaardig extract, zonder verdunning of synthetische toevoegingen. Termen zoals ‘natuuridentiek’ betekenen meestal synthetisch.

De prijs is geen garantie voor kwaliteit. Natuurlijke producten vertonen altijd variatie in geur en samenstelling.

Bewaring en verpakking

Bewaar etherische olie donker, koel en goed afgesloten. Buiten bereik van kinderen en huisdieren.

Canisters

Aluminium canisters zijn bewust niet volledig gevuld om morsen te voorkomen. Soms kan lichte verkleuring optreden; dit is onschadelijk.

Herkennen van pure etherische olie

Onder een echte, pure etherische olie verstaan wij een olie die uitsluitend is verkregen door extractie uit bomen, planten, plantendelen, bloemen en/of vruchten. Deze olie is niet verdund en bevat geen synthetische toevoegingen.

In de praktijk wordt niet altijd duidelijk vermeld of een etherische olie is verdund of (gedeeltelijk) synthetisch is samengesteld. Termen als natuuridentiek of NI worden regelmatig gebruikt. Hoewel de chemische samenstelling hierbij gelijk kan zijn aan die van een natuurlijke stof, is het product synthetisch vervaardigd en niet afkomstig uit plantmateriaal.

Bij etherische oliën betekent ‘natuuridentiek’ meestal dat het gaat om een synthetisch geurproduct dat lijkt op de natuurlijke olie, maar dit is niet hetzelfde als een zuivere etherische olie.

Hoe herkent u een zuivere etherische olie?

Analyses, gaschromatogrammen (GC), certificaten van echtheid en online reviews kunnen aanwijzingen geven, maar bieden nooit volledige zekerheid. Zelfs een ervaren geurspecialist kan vaak geen onderscheid maken tussen een echte en een nagemaakte etherische olie.

Een gaschromatogram kan nuttig zijn, maar ook deze methode heeft beperkingen. De samenstelling van een olie verandert in de loop van de tijd door veroudering, en bovendien is een GC relatief eenvoudig te vervalsen.

De enige volledige zekerheid is zelf testen met een gaschromatograaf, wat voor de meeste gebruikers praktisch en financieel niet haalbaar is.

Is de prijs een betrouwbare aanwijzing?

De prijs van etherische oliën zegt niet automatisch iets over de kwaliteit. Grote bedrijven investeren vaak aanzienlijk in marketing, verpakking, multi-level marketingstructuren en influencer-samenwerkingen. Deze kosten worden altijd doorberekend in de verkoopprijs.

Een hoge prijs is daarom geen garantie voor een zuivere etherische olie. Andersom geldt dat een lagere prijs niet automatisch duidt op mindere kwaliteit. Vragen over prijs en kwaliteit ontvangen wij dan ook zeer regelmatig.

Natuurlijke variatie van etherische oliën

Natuurlijke producten kennen altijd variatie. Geen plant, oogst of seizoen is hetzelfde. Dit geldt ook voor etherische oliën. De geur kan per batch verschillen door factoren zoals klimaat, herkomstgebied, oogsttijd en producent.

Sommige aanbieders proberen deze natuurlijke variatie te corrigeren door geurstoffen te mengen of aan te passen, zodat een olie altijd hetzelfde ruikt. Dit leidt echter tot bewerkte of synthetische producten.

Bij een echt natuurlijk product is variatie in geur, kleur, samenstelling en prijs onvermijdelijk. Constante geur en eigenschappen duiden vaak op bewerking.

Lees hier meer over namaak en manipulatie van etherische oliën »

Wetgeving en veiligheidsinformatie

De veiligheidswaarschuwingen op etherische oliën kunnen streng overkomen, maar zijn het gevolg van wettelijke verplichtingen. De wet maakt geen onderscheid naar gebruikshoeveelheid.

Etherische oliën vallen doorgaans onder de Warenwet en de Europese REACH-verordening, die eisen stelt aan verpakking, etikettering en veiligheidsinformatie.

Controles door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit hebben aangetoond dat veel etherische oliën onjuist of onvolledig zijn geëtiketteerd. Wij kiezen ervoor om alle wettelijk vereiste waarschuwingen volledig te vermelden.

Veilig omgaan met etherische oliën

Etherische oliën zijn licht ontvlambaar en moeten zorgvuldig worden opgeslagen: goed afgesloten, koel en donker. Brandgevaar ontstaat vooral bij morsen of onjuist gebruik.

Materialen die met etherische olie in aanraking zijn geweest, zoals tissues of watten, dienen eerst met water te worden uitgespoeld voordat ze worden weggegooid.

Allergische reacties en fototoxiciteit

Ook 100% zuivere etherische oliën kunnen bij verkeerd gebruik huidirritatie, allergische reacties of zelfs brandwonden veroorzaken. Dit geldt met name bij onverdund gebruik.

Sommige etherische oliën zijn fototoxisch en kunnen huidverkleuring veroorzaken bij blootstelling aan zonlicht of UV-licht binnen 24 uur na aanbrengen. Dit komt vooral voor bij citrusoliën, waaronder bergamot.

Vrijwel alle etherische oliën bevatten van nature allergenen, zoals limonene en linalool. Allergische reacties treden niet bij iedereen op en kunnen zich ook pas na langdurig gebruik ontwikkelen.

Overzicht allergenen in onze etherische oliën »

Tips voor verantwoord gebruik

• Gebruik etherische olie altijd verdund.
• Max. 3–4% in afspoelbare producten (zeep, shampoo).
• Max. 0,5–0,8% in producten die op de huid blijven.
• Voor gezicht en handen: max. 0,2–0,4%.
• Meng etherische olie altijd zorgvuldig met het dragermateriaal.

Kinderen en huisdieren

Gebruik van etherische olie op de huid van kinderen en huisdieren wordt afgeraden. Bij inslikken kunnen sommige oliën ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken, waaronder chemische longontsteking.

Raadpleeg bij inslikken of twijfel altijd een arts of spoedeisende hulp.

Milieu en etherische oliën

Veel etherische oliën zijn als milieugevaarlijk geclassificeerd vanwege beperkte afbreekbaarheid. Bij normaal gebruik zijn de hoeveelheden klein en vormt dit geen probleem.

Gooi echter nooit grote hoeveelheden etherische olie in het riool, vooral niet bij septic tanks. Lever overtollige olie in bij de milieudienst van uw gemeente.

Een positief aspect is dat etherische oliën hernieuwbaar zijn: ze worden gewonnen uit planten die jaarlijks opnieuw geoogst kunnen worden.