Omschrijving
Wat is ratanjot poeder?
Ratanjot poeder is de gedroogde en gemalen wortel van Onosma echioides, een plant uit de ruwbladigenfamilie, dezelfde familie als bernagie, smeerwortel en het vergeet-mij-nietje. Op het etiket staat die wortel als enige ingrediënt, Onosma Echioides Root Powder, als cosmetisch ratanjot poeder, gemaakt in Marokko. De naam ratanjot komt uit India, waar het wortelpoeder van oudsher als kleurstof wordt gebruikt; mensen schrijven ook ratan jot of ratanjoth, in het Engels ratanjot powder, en in de handel heet het ook alkanet. Het is een kleurstof en geen kruid om in te nemen: de wortel geeft een rode kleurstof af aan olie en vet, en dat is waar u dit poeder voor gebruikt, om een eigen olie, balsem, zeep of haarpasta te kleuren.
Het poeder is grof, donkerrood tot paarsbruin, met stukjes wortelbast erdoor, en ruikt aards en licht houtig. In warme olie geeft het binnen een half uur zijn kleur af en wordt die olie diep rood tot paars; in water gebeurt er weinig, daar blijft het een troebele, bruinige brij. De kleur zit dus straks in de olie en niet in het poeder: u zeeft het poeder eruit en werkt verder met de gekleurde olie. Alles wat die olie raakt, kleurt mee: huid, nagels, textiel en werkbladen. Wij verkopen ratanjot poeder puur, zonder toevoegingen, in hersluitbare zakken van 100, 250 en 500 gram; het is een cosmetisch poeder en niet om te eten.
Ratanjot poeder in het kort
-
INCI-naam: Onosma Echioides Root Powder, precies zoals op het etiket gedrukt; het enige ingrediënt.
-
Plant: Onosma echioides uit de ruwbladigenfamilie; het poeder is de gedroogde, gemalen wortel.
-
Herkomst: gemaakt in Marokko, zoals op het etiket staat.
-
Kleur en geur: grof, donkerrood tot paarsbruin poeder met een aardse, licht houtige geur.
-
Wat het doet: het geeft in warme olie of gesmolten vet een rode tot paarse kleurstof af, en in water nauwelijks.
-
Dosering: een halve theelepel op 100 ml olie, een half uur tot enkele uren zacht verwarmd, daarna zeven.
-
Toepassing: een eigen olie, balsem, zeep of haarpasta kleuren; uitsluitend uitwendig, niet om te eten.
-
Let op: het kleurt huid, nagels, textiel en werkbladen; draag handschoenen en doe 48 uur van tevoren een test op de pols.
-
Inhoud en bewaren: 100, 250 of 500 gram in een hersluitbare zak; koel, droog en donker, en het symbool op het etiket geeft twaalf maanden na openen.
Waarom ratanjot poeder olie kleurt en water niet
De kleurstof in de wortel van ratanjot lost op in vet en niet in water. Dat merkt u meteen: roert u een theelepel ratanjot poeder door een glas water, dan wordt dat water troebel en bruinig en zakt het poeder naar de bodem; roert u dezelfde theelepel door warme olie, dan trekt de olie binnen een half uur rood en na een paar uur diep rood tot paars. Daarom hoort dit poeder bij de vette kant van uw kast: bij oliën, boters, was en zeep, en niet bij een watermasker, een haarspoeling of een bad. Hoe donker de olie wordt, hangt af van de hoeveelheid poeder, de tijd en de warmte; een paar druppels van die olie door een balsem geven al een roze tint, een flinke scheut een dieprode. De kleur kan per partij wortel verschillen, en het etiket noemt geen gehalte aan kleurstof, dus een vaste kleur beloven wij niet: maak eerst een kleine hoeveelheid en kijk wat u krijgt.
Waarvoor mensen ratanjot poeder kopen
-
Ratanjot poeder om olie te kleuren. Een halve theelepel op 100 ml olie, zacht verwarmd en gezeefd, geeft een rode tot paarse olie voor een eigen huidolie of massageolie; dit is de meest gekozen toepassing.
-
Ratanjot poeder in een balsem. De gekleurde olie smelt u met sheaboter of bijenwas tot een balsem die roze tot rood wordt, afhankelijk van hoeveel gekleurde olie u neemt.
-
Ratanjot poeder in zelfgemaakte zeep. Een deel van de olie uit het recept vooraf met ratanjot kleuren geeft de zeep een roze, paarse of grijsblauwe kleur; welke, hangt af van de zeep zelf.
-
Ratanjot poeder in een haarpasta. Een eetlepel door een aangemaakte hennapasta of twee eetlepels in warme kokosolie voor een haarmasker; wat u daarvan op het haar terugziet, verschilt per haarkleur.
Andere plantaardige kleurstoffen staan bij de collectie natuurlijke kleurstof, alle plantpoeders bij de organische poeders.
Ratanjot, ratan jot en alkanet: één poeder, drie namen
Ratanjot wordt op veel manieren geschreven: ratanjot aaneen, ratan jot los, ratanjoth met een h, en in het Engels ratanjot powder. Het is steeds hetzelfde wortelpoeder. Daarnaast heet het in de handel alkanet of alkanetwortel, en daar begint de verwarring, want alkanet is ook de Engelse naam van een verwante plant uit dezelfde familie, Alkanna tinctoria, waarvan de wortel eveneens een rode kleurstof afgeeft. Beide planten leveren een poeder dat olie rood kleurt en beide worden als ratanjot of alkanet verkocht. Het etiket van deze zak beslist welke u in handen heeft: Onosma Echioides Root Powder, en dat is dan ook de naam die wij gebruiken. Onze oude Duitse en Franse pagina noemden Alkanna tinctoria; dat staat er niet meer. Wat het niet is: henna. Henna werkt met water en hecht zich aan het haar; ratanjot kleurt vet, en op het haar blijft daar na het uitwassen veel minder van over.
Ratanjot poeder naast henna, kokosolie en sheaboter
Wie ratanjot poeder koopt, heeft er meestal iets bij nodig, want het poeder doet niets zonder vet. Kokosolie is de gebruikelijke olie om ratanjot in te laten trekken: ze is bij kamertemperatuur vast, smelt in een warmwaterbad en laat de kleur goed zien; ook zoete amandelolie of een andere lichte draagolie kan, als u een olie wilt die vloeibaar blijft. Raw sheaboter is de boter waarmee u van die gekleurde olie een balsem maakt. En wie een rode tint in het haar zoekt, kijkt eerder naar henna: dat is de plantaardige haarkleuring in onze winkel, met een eigen etiket en een eigen gebruiksaanwijzing; ratanjot kan door een hennapasta, maar vervangt haar niet. Alle vier staan naast deze zak, niet in plaats ervan.
Wat wij over ratanjot poeder niet beweren
Over ratanjot gaan online veel verhalen, in de ayurveda en in de keuken, over de huid, het haar en het lichaam, en het etiket van dit poeder drukt er zelf een af over huid en lichaam. Wij nemen die niet over. Wij houden het bij wat controleerbaar is: wat op het etiket staat, hoe het poeder eruitziet en ruikt, dat de kleurstof in vet oplost en niet in water, hoe u olie ermee kleurt en hoeveel u nodig heeft. Wat het poeder in of op de huid of in het lichaam zou doen, kunnen wij niet aantonen en beloven wij niet, en een kleur op het haar beloven wij evenmin: dat resultaat verschilt per haarkleur en per partij. Het etiket noemt de soort, het plantendeel, de wortel, en het land, Marokko; over een gehalte aan welke stof dan ook zegt het niets, en een analysecertificaat van deze charge hebben wij niet. Ratanjot poeder is een cosmetische kleurstof, zoals het etiket zegt, en niets om in te nemen.
Gebruik
Hoe u olie kleurt met ratanjot poeder
Doe een halve theelepel ratanjot poeder, ongeveer anderhalve gram, in een hittebestendig potje en giet er 100 ml olie op, bijvoorbeeld kokosolie of zoete amandelolie. Zet het potje in een pan met een laagje zacht kokend water, een warmwaterbad, en laat het een half uur tot een paar uur trekken; de olie mag warm worden maar niet aan de kook komen of roken. Roer af en toe. Zodra de olie de kleur heeft die u zoekt, zeeft u het poeder eruit door een koffiefilter of een fijne doek in een schone, droge fles. Wilt u een diepere kleur, laat het dan langer trekken of neem de volgende keer iets meer poeder; wilt u een zachtere kleur, dan mengt u de gekleurde olie met ongekleurde olie. Gebruik een potje, een lepel en een zeef die u niet erg vindt te kleuren, of spoel ze meteen af met heet water en zeep.
Ratanjot poeder koud laten trekken
Zonder warmte gaat het ook, alleen langzamer. Doe een theelepel ratanjot poeder in een schone pot, giet er 200 ml vloeibare olie op, sluit de pot en zet hem een tot twee weken op een donkere plek; schud hem elke dag even. Zeef daarna door een koffiefilter. Koud trekken vraagt meer geduld maar geen pan, en het is de manier voor wie een olie gebruikt die u liever niet verwarmt. Gebruik altijd een volkomen droge pot en droge olie: water in een olie zonder conserveermiddel bederft, en dan is de hele pot voor de vuilnisbak. Een gekleurde olie bewaart u koel en donker en gebruikt u binnen een paar maanden op; ze blijft niet langer goed dan de olie waarmee u begon.
Ratanjot poeder in een balsem of zeep
Voor een balsem kleurt u eerst de olie en smelt u die daarna met sheaboter, cacaoboter of bijenwas: een deel gekleurde olie op twee delen boter geeft een zachte roze balsem, gelijke delen een rode. Het poeder zelf gaat niet in de balsem; de korrels zouden schuren en op de huid afgeven. Voor zelfgemaakte zeep kleurt u vooraf een deel van de olie uit uw recept met ratanjot en voegt u die bij de rest; in zeep kan de kleur anders uitvallen dan in de olie, van roze via paars tot grijsblauw, afhankelijk van de zeep. Maak eerst een kleine proef. Op de huid geeft een balsem met ratanjot een lichte tint af die met wassen verdwijnt; op licht textiel kan hij vlekken geven, dus houd hem weg van een witte kraag en een licht kussensloop.
Ratanjot poeder in een haarpasta
Ratanjot poeder is geen haarverf en wij beloven geen kleur op het haar; wat u ervan terugziet, verschilt per haarkleur, per partij en per hoeveelheid, en op licht of grijs haar valt het nadrukkelijker uit dan op donker haar. Wie het toch wil proberen, roert een eetlepel ratanjot poeder door een aangemaakte hennapasta, of laat twee eetlepels een uur trekken in vier eetlepels warme kokosolie en verdeelt die olie met het poeder als masker over het haar. Laat het dertig tot zestig minuten zitten onder een douchemuts en was het uit tot het water helder is. Doe het altijd met handschoenen, op een oude handdoek, en probeer eerst één lok die niet opvalt; doe 48 uur van tevoren een test op de binnenkant van uw pols. Meer over henna en andere plantaardige haarkleuring vindt u bij natuurlijke haarkleuring.
Hoeveel ratanjot poeder u nodig heeft en hoe vaak
Een afgestreken theelepel ratanjot poeder weegt ongeveer 3 gram, een halve theelepel dus ongeveer anderhalve gram, en een eetlepel ongeveer 10 gram. Voor 100 ml gekleurde olie rekent u een halve theelepel: een zak van 100 gram is daarmee goed voor ruim zestig keer 100 ml olie, dus ruim zes liter, meer dan de meeste mensen in een jaar kleuren. Een zak van 250 gram is ruim honderdvijftig keer, een zak van 500 gram ruim driehonderd keer. Voor een haarpasta rekent u een tot twee eetlepels per keer, 10 tot 20 gram; dat is vijf tot tien pasta’s uit 100 gram. Hoe vaak u het gebruikt, bepaalt uw project en niet het poeder: een gekleurde olie maakt u eens in de paar maanden, en een haarpasta doet u zo vaak als u een hennapasta zou doen. Meer poeder per keer geeft een donkerder olie, niet een betere.
100, 250 of 500 gram: welke zak u kiest
Wilt u ratanjot poeder eerst proberen, of kleurt u af en toe een flesje olie of een potje balsem, dan is 100 gram genoeg voor jaren. Maakt u regelmatig zeep of balsems, of gebruikt u het poeder in haarpasta’s, waar per keer een eetlepel of twee in gaat, dan is 250 gram de handige maat; 500 gram is voor wie in grotere hoeveelheden zeep of olie werkt en per gram het voordeligst uit wil zijn. Alle zakken bevatten hetzelfde poeder, met dezelfde etiketregel, en zijn hersluitbaar; sluit de zak na elk gebruik goed en gebruik een droge lepel, want een vochtige lepel laat het poeder klonteren. Droog bewaard houdt het poeder zijn kleurstof lang vast: het symbool op het etiket geeft twaalf maanden na openen.
Waar u op let bij ratanjot poeder
Ratanjot poeder is uitsluitend voor uitwendig gebruik; het is een cosmetische kleurstof en niet om te eten of te drinken, ook al komen veel zoekresultaten over ratanjot uit de Indiase keuken. Het kleurt alles wat het raakt: draag handschoenen, werk op een oude handdoek of een stuk karton, houd het weg van een licht werkblad, voegen en een witte gootsteen, en spoel gemorst poeder of gekleurde olie meteen weg met heet water en zeep. Nagels en huid kleuren mee en verliezen die kleur pas na een paar wasbeurten. Doe 48 uur voordat u een gekleurde olie, balsem of haarpasta gebruikt een test: een beetje van het mengsel op de binnenkant van uw pols, een half uur laten zitten, afspoelen en twee dagen wachten; bij roodheid of een branderig gevoel gebruikt u het niet. Houd het poeder en de gekleurde olie weg bij de ogen en de mond; komt er iets in het oog, spoel dan direct met ruim lauw water. Gebruik het niet op een beschadigde huid. Het droge poeder stuift; adem het niet in en houd de zak buiten bereik van kinderen en huisdieren. Bewaar het poeder koel, droog en donker, goed gesloten, en maak een geopende zak binnen twaalf maanden op, zoals het symbool op het etiket aangeeft; een gekleurde olie gaat niet langer mee dan de olie zelf.
Ingrediënten
Onosma Echioides Root Powder
